Bài viết

Những cú sốc văn hóa mà du học sinh Việt Nam thường gặp khi sang Đức

Du học Đức không chỉ là thay đổi môi trường học tập mà còn là bước chuyển sang một nền văn hóa hoàn toàn khác. Với nhiều du học sinh Việt Nam, những ngày đầu tại Đức có thể đi kèm không ít bất ngờ: từ cách giao tiếp, đúng giờ, học tập, ăn uống cho đến cách người Đức tôn trọng không gian riêng tư.

Những khác biệt này không có nghĩa văn hóa nào đúng hay sai. Đơn giản là cách sống ở Đức có nhiều điểm khác với thói quen mà người Việt đã quen thuộc từ nhỏ.

Nếu chuẩn bị du học Đức, hiểu trước những “cú sốc văn hóa” dưới đây sẽ giúp bạn giảm bỡ ngỡ và thích nghi nhanh hơn.

1. Người Đức rất coi trọng sự đúng giờ

Nếu ở Việt Nam, việc đến muộn vài phút đôi khi có thể được bỏ qua trong một số cuộc hẹn, thì ở Đức, bạn không nên xem chuyện đúng giờ là điều nhỏ nhặt.

Từ lịch học, cuộc hẹn với bác sĩ, lịch làm việc cho đến các cuộc gặp cá nhân, việc đúng giờ thường được coi trọng.

Một nguồn thông tin chính thức về văn hóa Đức thậm chí lưu ý rằng việc không đúng giờ có thể tạo ấn tượng rất xấu, trong khi báo trước nếu không thể đến đúng giờ là cách ứng xử phù hợp hơn.

Du học sinh Việt Nam nên làm gì?

Thay vì đến đúng giờ, hãy tập thói quen đến sớm khoảng vài phút.

Nếu có nguy cơ trễ, hãy chủ động thông báo.

Đặc biệt với:

• Phỏng vấn.
• Lịch hẹn với trường.
• Hẹn với chủ nhà.
• Hẹn với bác sĩ.
• Ngày đầu đi làm.
• Các cuộc hẹn quan trọng.

Đúng giờ không chỉ thể hiện sự chuyên nghiệp mà còn cho thấy bạn tôn trọng thời gian của người khác.

2. Người Đức có thể giao tiếp thẳng    hơn bạn tưởng

Đây là một trong những khác biệt khiến nhiều người Việt cảm thấy “sốc” trong thời gian đầu.

Người Việt thường có xu hướng nói giảm, nói tránh để giữ hòa khí.

Trong khi đó, trong nhiều tình huống giao tiếp ở Đức, mọi người có thể nói trực tiếp hơn:

– “Điều này chưa đúng.”

-“Tôi không đồng ý.”

-“Bạn cần sửa lại.”

Với người mới sang Đức, cách nói này đôi khi có thể bị hiểu là lạnh lùng hoặc khó gần.

Nhưng không nhất thiết là như vậy.

Trong môi trường học tập và công việc, việc đưa ra ý kiến rõ ràng, phản biện hoặc chỉ ra vấn đề có thể là một phần bình thường của giao tiếp.

Đừng vội nghĩ rằng người khác không thích bạn chỉ vì họ nói thẳng.

Hãy tập phân biệt giữa cách giao tiếp trực tiếp và thái độ cá nhân.

3. Không phải cứ gặp nhau là phải nói chuyện

Một điều có thể khiến du học sinh Việt Nam bất ngờ là người Đức thường coi trọng không gian riêng tư.

Ở Việt Nam, hàng xóm có thể dễ dàng hỏi:

• Bạn bao nhiêu tuổi?
• Quê ở đâu?
• Đã có người yêu chưa?
• Học ngành gì?
• Bao giờ về Việt Nam?

Nhưng ở Đức, những câu hỏi quá riêng tư có thể khiến người đối diện cảm thấy không thoải mái, đặc biệt khi hai người chưa thân.

Điều này không có nghĩa người Đức không thân thiện.

Bạn vẫn có thể kết bạn, tham gia các hoạt động của trường, câu lạc bộ hoặc các nhóm sinh viên quốc tế. DAAD cũng giới thiệu nhiều hoạt động và tổ chức sinh viên giúp người mới đến kết nối với cộng đồng.

Chỉ là quá trình xây dựng một mối quan hệ có thể chậm hơn và cần nhiều thời gian hơn.

4. Bạn có thể bất ngờ vì sự độc lập trong môi trường đại học

Một trong những “cú sốc” lớn nhất không nằm ngoài đường phố mà nằm ngay trong trường đại học.

Ở Đức, sinh viên được trao khá nhiều quyền chủ động nhưng đồng thời cũng phải tự chịu trách nhiệm cho việc học của mình.

DAAD lưu ý rằng sinh viên tại các trường đại học Đức thường phải tự xử lý nhiều việc như đăng ký môn học, đăng ký kỳ thi và tổ chức quá trình học tập.

Điều này có thể khác với trải nghiệm của một số sinh viên Việt Nam.

Bạn sẽ phải tự:

• Theo dõi lịch học.
• Đăng ký môn.
• Kiểm tra deadline.
• Đăng ký thi.
• Đọc tài liệu.
• Tìm thông tin.
• Liên hệ các phòng ban khi cần.

Không phải lúc nào cũng có người nhắc bạn.

Bài học quan trọng

Đừng chờ người khác nhắc mới bắt đầu làm.

Hãy tập thói quen kiểm tra email, website trường và lịch học thường xuyên.

5. “Không biết thì tự hỏi” trở thành một kỹ năng quan trọng

Khi mới sang Đức, bạn có thể gặp một tình huống rất quen thuộc:

Bạn không hiểu một thủ tục.

Bạn không biết phải đi đâu.

Bạn không hiểu một email.

Bạn không biết cần nộp giấy tờ gì.

Và bạn ngồi chờ người khác hướng dẫn.

Đây là điều nên thay đổi.

Các trường đại học Đức thường có International Office, bộ phận tư vấn sinh viên hoặc các chương trình buddy hỗ trợ sinh viên quốc tế.

Vì vậy, thay vì loay hoay quá lâu, hãy chủ động hỏi:

“Tôi cần liên hệ với ai?”

“Tôi cần chuẩn bị giấy tờ gì?”

“Deadline là khi nào?”

Khả năng chủ động tìm thông tin sẽ giúp bạn thích nghi nhanh hơn rất nhiều.

6. Chủ nhật có thể trở thành một ngày “rất yên tĩnh”

Nếu quen với cuộc sống ở Việt Nam, bạn có thể thấy không khí cuối tuần ở Đức khá khác.

Một số quy định và thói quen về giờ nghỉ khiến việc gây tiếng ồn vào những thời điểm nhất định, đặc biệt ban đêm, Chủ nhật và ngày lễ, có thể bị phản ứng.

Vì vậy, đừng quá ngạc nhiên nếu:

• Khu dân cư khá yên tĩnh.
• Một số cửa hàng không mở như ngày thường.
• Hàng xóm chú ý đến tiếng ồn.
• Việc tổ chức tiệc cần được cân nhắc kỹ.

Nếu ở ký túc xá hoặc nhà thuê chung, hãy tìm hiểu quy định của nơi ở trước khi tổ chức tiệc hoặc sử dụng thiết bị gây tiếng ồn.

7. Phân loại rác không còn là chuyện “thích thì làm”

Một trong những điều du học sinh Việt Nam thường phải học lại từ đầu là phân loại rác.

Bạn có thể bắt gặp nhiều loại thùng rác khác nhau và những quy định riêng đối với từng loại chất thải.

Nếu trước đây bạn có thói quen bỏ tất cả vào một túi rác, khi sang Đức bạn nên thay đổi.

Đừng ngại dành thời gian tìm hiểu hệ thống phân loại rác tại nơi mình sống.

Ban đầu có thể hơi phiền.

Nhưng sau một thời gian, việc này sẽ trở thành thói quen.

8. Tiền bạc và chi tiêu được tính toán rất rõ ràng

Một khác biệt khác có thể khiến bạn bất ngờ là cách chia tiền trong các nhóm bạn.

Ví dụ, sau một bữa ăn, mọi người có thể chia phần của từng người khá rõ ràng thay vì một người trả toàn bộ.

Điều này không nhất thiết có nghĩa là người Đức “keo kiệt”.

Đó đơn giản là một cách quản lý tài chính và tôn trọng sự độc lập của mỗi người.

Là du học sinh, bạn cũng nên hình thành thói quen:

• Theo dõi chi tiêu.
• Lập ngân sách hàng tháng.
• Biết mình đang tiêu bao nhiêu tiền.
• Dành một khoản dự phòng.

Đặc biệt, chi phí nhà ở thường chiếm phần đáng kể trong ngân sách của sinh viên. DAAD hiện ước tính chi phí sinh hoạt của sinh viên tại Đức phụ thuộc đáng kể vào nơi ở và cho biết tiền thuê nhà là một trong những khoản chi lớn nhất.

9. Tiếng Anh không phải lúc nào cũng đủ

Bạn có thể nghĩ:

“Mình học chương trình bằng tiếng Anh nên không cần tiếng Đức.”

Điều này chỉ đúng một phần.

Đức có nhiều chương trình quốc tế được giảng dạy bằng tiếng Anh, nhưng tiếng Đức vẫn rất hữu ích trong đời sống hàng ngày và đặc biệt quan trọng nếu bạn muốn làm việc lâu dài tại Đức. DAAD cũng khuyến nghị sinh viên quốc tế nên có kiến thức tiếng Đức cơ bản để xử lý các tình huống như mua sắm, đi khám hoặc giao tiếp thường ngày.

Bạn có thể cần tiếng Đức khi:

• Nói chuyện với chủ nhà.
• Đi khám bệnh.
• Làm thủ tục hành chính.
• Mua sắm.
• Tìm việc.
• Giao tiếp với hàng xóm.

Vì vậy:

Tiếng Anh giúp bạn học.
Tiếng Đức giúp bạn sống.

10. Không phải lúc nào người Đức cũng “lạnh lùng”

Đây là một định kiến mà nhiều du học sinh có thể hình thành trong những ngày đầu.

Bạn có thể gặp một người không cười khi nói chuyện.

Một nhân viên trả lời rất ngắn.

Một người lạ không chủ động bắt chuyện.

Và bạn nghĩ:

“Người Đức khó gần quá.”

Nhưng hãy cho bản thân thời gian.

Sự thân thiện ở Đức có thể không biểu hiện giống cách chúng ta quen thuộc ở Việt Nam.

Một người có thể không nói chuyện nhiều với bạn nhưng vẫn sẵn sàng giúp bạn khi cần.

Khi đã xây dựng được mối quan hệ, bạn có thể nhận ra họ rất cởi mở và đáng tin cậy.

11. “Linh hoạt” đôi khi không được ưu tiên bằng “đúng quy trình”

Ở Việt Nam, đôi khi chúng ta quen với việc:

“Có cách nào giải quyết nhanh hơn không?”

Nhưng khi làm việc với các cơ quan hoặc tổ chức tại Đức, bạn có thể gặp nhiều quy trình và giấy tờ.

Bạn có thể phải:

• Đặt lịch trước.
• Điền biểu mẫu.
• Gửi email.
• Chờ phản hồi.
• Chuẩn bị đúng giấy tờ.
• Đến đúng thời gian.

Nếu thiếu một giấy tờ, bạn có thể phải quay lại hoặc bổ sung sau.

Vì vậy, một trong những kỹ năng quan trọng khi sống tại Đức là:

Đọc kỹ hướng dẫn và chuẩn bị giấy tờ trước khi đi.

12. Bạn sẽ phải học cách tự giải quyết vấn đề

Đây có lẽ là “cú sốc” lớn nhất nhưng cũng là điều giúp bạn trưởng thành nhất.

Khi sống ở Việt Nam, nếu gặp vấn đề, bạn có thể gọi cho bố mẹ hoặc người thân.

Khi sang Đức, bạn vẫn có thể gọi về nhà.

Nhưng cuối cùng, người phải giải quyết vấn đề thường là chính bạn.

Bạn sẽ học cách:

• Gọi điện hỏi thông tin.
• Viết email.
• Đọc hợp đồng.
• Tìm thông tin trên website.
• Đặt lịch.
• Đi đến cơ quan cần thiết.
• Tự đưa ra quyết định.

Sau vài tháng, những việc từng khiến bạn lo lắng có thể trở thành chuyện rất bình thường.

Làm thế nào để vượt qua cú sốc văn hóa khi du học Đức?

Cú sốc văn hóa là điều có thể xảy ra khi bạn bước vào một môi trường hoàn toàn mới.

Thay vì cố gắng thay đổi bản thân để giống người Đức, hãy học cách thích nghi nhưng vẫn giữ bản sắc của mình.

1. Quan sát trước khi đánh giá

Nếu một hành vi khiến bạn thấy “lạ”, đừng vội kết luận rằng nó tốt hay xấu.

Hãy tự hỏi:

“Tại sao họ lại làm như vậy?”

2. Chủ động giao tiếp

Đừng chỉ ở trong phòng và chờ người khác làm quen.

Hãy tham gia:

• Câu lạc bộ sinh viên.
• Hoạt động của trường.
• Nhóm thể thao.
• Các chương trình dành cho sinh viên quốc tế.
• Các hoạt động giao lưu.

DAAD cũng ghi nhận các nhóm sinh viên, International Office và buddy programme là những nguồn hỗ trợ hữu ích cho sinh viên quốc tế khi mới bắt đầu cuộc sống tại Đức.

3. Học tiếng Đức mỗi ngày

Không cần phải học hàng giờ.

Bạn có thể bắt đầu bằng những tình huống thực tế:

• Đi mua hàng.
• Gọi món.
• Hỏi đường.
• Nói chuyện với hàng xóm.
• Viết email đơn giản.

4. Đừng so sánh mọi thứ với Việt Nam

Đây là điều quan trọng.

Ở Việt Nam có những thứ thuận tiện hơn.

Ở Đức cũng có những thứ thuận tiện hơn.

Mục tiêu của bạn không phải tìm xem nước nào “tốt hơn”.

Mục tiêu là hiểu cách vận hành của môi trường mới và tìm cách thích nghi với nó.

Du học Đức: Cú sốc văn hóa cũng là một phần của hành trình trưởng thành

Những khác biệt về văn hóa ban đầu có thể khiến bạn khó chịu, bối rối hoặc thậm chí nhớ Việt Nam rất nhiều.

Nhưng sau một thời gian, bạn có thể nhận ra rằng chính những điều từng khiến mình “sốc” lại giúp mình trưởng thành.

Bạn học được cách đúng giờ.

Bạn biết tôn trọng không gian riêng tư.

Bạn chủ động hơn trong học tập.

Bạn biết tự quản lý tiền bạc.

Bạn dám giao tiếp bằng một ngôn ngữ mới.

Và quan trọng nhất, bạn học được cách tự chịu trách nhiệm với cuộc sống của mình.

Đó cũng chính là một trong những giá trị lớn nhất mà hành trình du học Đức có thể mang lại.

Liên hệ Citta để được tư vấn chi tiết hơn nhé!